{
    "id": 8567,
    "date": "2025-04-01T22:23:36",
    "date_gmt": "2025-04-01T20:23:36",
    "guid": {
        "rendered": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/?post_type=publication&p=8567"
    },
    "modified": "2025-09-05T20:04:01",
    "modified_gmt": "2025-09-05T18:04:01",
    "slug": "melk-en-klimaat-basis-en-kanttekeningen",
    "status": "publish",
    "type": "publication",
    "link": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/publication\/melk-en-klimaat-basis-en-kanttekeningen\/",
    "title": {
        "rendered": "Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen"
    },
    "content": {
        "rendered": "<?xml encoding=\"utf-8\" ?><div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"8567\" class=\"elementor elementor-8567\" data-elementor-post-type=\"publication\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5404409 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5404409\" data-element_type=\"container\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9c4e075 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9c4e075\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">In de landbouwsector, en met name ook in de melkveehouderij, groeit de aandacht voor de klimaatverandering. De sector zet zich actief in met diverse initiatieven waarin landbouwbedrijven een sleutelrol vervullen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Maar wat is het klimaatprobleem juist? En wat betekent de term carbon footprint (of koolstofvoetafdruk in het Nederlands)? Waarom krijgt dit thema zoveel aandacht? Wat is de rol van de landbouw hierin? En zijn er kanttekeningen te plaatsen bij de impact van de melkveehouderij?<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">In dit artikel beantwoorden we deze vragen stap voor stap, te beginnen bij de basis.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a064c9d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a064c9d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-heading-title{padding:0;margin:0;line-height:1}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title[class*=elementor-size-]>a{color:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-small{font-size:15px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-medium{font-size:19px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-large{font-size:29px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xl{font-size:39px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xxl{font-size:59px}<\/style><h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Broeikaseffect en temperatuur op aarde<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b3996c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4b3996c\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">We spreken over de carbon footprint van een product in de context van klimaatopwarming &ndash; de gestage stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde.<\/span><\/p><p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">De temperatuur op onze planeet wordt grotendeels bepaald door het natuurlijke broeikaseffect. Hierbij ontstaat een <\/span><b>evenwicht<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> tussen de zonne-energie die de aarde absorbeert en de warmte die terug wordt uitgestraald, waarvan een deel door broeikasgassen in de atmosfeer wordt vastgehouden. Dit natuurlijke proces maakt de aarde leefbaar met een gemiddelde temperatuur van 15&deg;C. Zonder het broeikaseffect zou de gemiddelde temperatuur op onze planeet rond de -19&deg;C liggen.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f43dc27 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f43dc27\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-widget-image{text-align:center}.elementor-widget-image a{display:inline-block}.elementor-widget-image a img[src$=\".svg\"]{width:48px}.elementor-widget-image img{vertical-align:middle;display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODU4NCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvdDFuLWdyZWVuaG91c2UucG5nIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"531\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse-1024x680.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8584\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse-1024x680.png 1024w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse-300x199.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse-768x510.png 768w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse-18x12.png 18w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/t1n-greenhouse.png 1039w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron: climatechallenge.be\/nl\/themas\/het-klimaat<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b76c2c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5b76c2c\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">De belangrijkste broeikasgassen zijn koolstofdioxide (CO&#8322;), methaan (CH&#8324;), lachgas (N&#8322;O) en waterdamp (H&#8322;O). Samen be&iuml;nvloeden ze de temperatuur op aarde, naast andere factoren zoals bijvoorbeeld zonneactiviteit.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Sinds het ontstaan van onze planeet, ongeveer 4,5 miljard jaar geleden, hebben natuurlijke processen de concentraties van deze broeikasgassen in de atmosfeer doen fluctueren. Dit heeft geleid tot afwisselende ijstijden en warmere periodes, vaak over tienduizenden tot miljoenen jaren.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Kijken we naar de afgelopen 2500 jaar, dan zien we dat de CO&#8322;-concentratie lange tijd relatief stabiel bleef. Dit veranderde drastisch na de <\/span><b>industri&euml;le revolutie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, toen de effici&euml;ntere stoommachine van James Watt (1760-1770) de grootschalige inzet van fossiele brandstoffen, zoals steenkool, mogelijk maakte. Hierdoor nam de CO&#8322;-uitstoot in korte tijd sterk toe, met als gevolg een snelle stijging van de CO&#8322;-concentratie in de atmosfeer. Met andere woorden, het historische <\/span><b>evenwicht werd verstoord<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-71f2185 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"71f2185\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/CO2-atmosphere.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODU4OCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvQ08yLWF0bW9zcGhlcmUucG5nIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"362\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/CO2-atmosphere.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8588\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/CO2-atmosphere.png 512w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/CO2-atmosphere-300x212.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/CO2-atmosphere-18x12.png 18w\" sizes=\"(max-width: 512px) 100vw, 512px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron: ourworldindata.org\/grapher\/CO<sub>2<\/sub>-long-term-concentration <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9f55229 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9f55229\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Het is wetenschappelijk bewezen dat de snelle stijging van CO&#8322; in de atmosfeer sinds 1850 volledig het gevolg is van <\/span><b>menselijke activiteiten<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Dit geldt ook voor methaan en lachgas. Sindsdien is de gemiddelde temperatuur op aarde met ongeveer 1,5&deg;C gestegen. Deze opwarming kan uitsluitend worden verklaard door de toename van broeikasgassen in de atmosfeer en niet door natuurlijke factoren zoals zonneactiviteit.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8c86bce elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8c86bce\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/T-earth.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwMSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvVC1lYXJ0aC5wbmcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"362\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/T-earth.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8601\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/T-earth.png 512w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/T-earth-300x212.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/T-earth-18x12.png 18w\" sizes=\"(max-width: 512px) 100vw, 512px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  ourworldindata.org\/CO<sub>2<\/sub>-and-greenhouse-gas-emissions<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b230ef0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b230ef0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Als er geen maatregelen worden genomen, voorspellen klimaatmodellen dat de gemiddelde temperatuur tegen 2100 in het slechtste scenario kan toenemen met 5&deg;C of meer. De gevolgen hiervan zijn <\/span><b>ingrijpend<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: vaker voorkomende extreme weersomstandigheden, mislukte oogsten, watertekorten en massale migratiestromen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Om de klimaatverandering te bestrijden, heeft de internationale gemeenschap de afgelopen decennia actie ondernomen. Het Kyoto-protocol was een eerste stap. Tijdens de VN-klimaatconferentie in Dubai (COP28, 2024) werd de doelstelling van de Overeenkomst van Parijs (COP21, 2015) opnieuw bevestigd: de opwarming beperken tot ruim onder de 2&deg;C, met een streven naar maximaal 1,5&deg;C boven het pre-industri&euml;le niveau.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f22fc65 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f22fc65\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Impact van de landbouw\n<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-20289dc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"20289dc\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Net als andere sectoren in de wereldeconomie draagt ook de landbouw bij aan klimaatverandering. In de EU is de landbouw verantwoordelijk voor <\/span><b>10,8%<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> van de totale menselijke broeikasgasuitstoot, uitgedrukt in CO&#8322;-equivalenten (meer hierover verderop). De grootste impact komt van CO&#8322;-uitstoot door de verbranding van fossiele brandstoffen voor energie, transport en industrie.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f5d368b elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f5d368b\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwMiwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvRVUtR0hHZW1pc3Npb25zLnBuZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"509\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8602\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions.png 512w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions-300x298.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions-150x150.png 150w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/EU-GHGemissions-12x12.png 12w\" sizes=\"(max-width: 512px) 100vw, 512px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  europarl.europa.eu\/topics\/nl\/topic\/climate-change<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-67ede58 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"67ede58\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kijken we naar de veehouderij in de EU, dan hebben hebben rundvlees, koemelk en varkensvlees de grootste bijdrage in <\/span><b>absolute cijfers<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> . De uitstoot door rundvleesproductie en koemelkproductie bedragen ieders zo&rsquo;n 29%, varkensvleesproductie is goed voor 25%, alle andere dierlijke producten samen zijn verantwoordelijk voor 17% van de totale emissies uit de veehouderij [1].<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d6eb7d9 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d6eb7d9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwNSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvMjAyNS0wNC0wMS0yMl80NV8wNC1NZWxrLWVuLWtsaW1hYXRfLWRlLWJhc2lzLWVuLWVua2VsZS1rYW50dGVrZW5pbmdlbi1Hb29nbGUtRG9jcy5wbmcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"446\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs-1024x571.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8605\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs-1024x571.png 1024w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs-300x167.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs-768x428.png 768w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs-18x10.png 18w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2025-04-01-22_45_04-Melk-en-klimaat_-de-basis-en-enkele-kanttekeningen-Google-Docs.png 1495w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  Evaluation of the livestock sector&rsquo;s contribution to the EU greenhouse gas emissions [1]<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2ff317d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2ff317d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Koolstofvoetafdruk van melk<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e596172 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e596172\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">In de melkveehouderij zijn drie broeikasgassen van belang: <\/span><b>koolstofdioxide<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (CO&#8322;), <\/span><b>methaan<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (CH&#8324;) en <\/span><b>lachgas<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (N&#8322;O). Een belangrijke&nbsp; bijdrage komt van enterische fermentatie, het proces waarbij micro-organismen in de pens van herkauwers voedingsstoffen afbreken waarbij methaan vrijkomt. Naast methaan uit pensfermentatie zijn er ook methaanemissies door vervluchtiging uit mest, lachgasemissies bij mestopslag en bemesting, koolstofdioxide emissies bij het gebruik van brandstoffen en koolstofdioxide emissies door veranderingen in landgebruik. Meer toelichting over deze verschillende emissiebronnen vind je bijvoorbeeld in onze <\/span><a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/publication\/carbon-footprint-van-vlaamse-melk-casestudy-met-farmdesk-climate\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">eerdere publicatie<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.&nbsp;<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Elk broeikasgas heeft een ander vermogen om warmte vast te houden in de atmosfeer. Men zou daarom de uitstoot van de verschillende gassen apart kunnen rapporteren. Echter, om een vergelijking mogelijk te maken met andere industrie&euml;n die bijvoorbeeld enkel CO&#8322; uitstoten, worden emissies omgezet in <\/span><b>CO&#8322;-equivalenten<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Een CO&#8322;-equivalent van een zeker broeikasgas duidt aan hoeveel warmte dit broeikasgas vasthoudt ten op zichte van eenzelfde hoeveelheid CO&#8322; en dat over een specifieke tijdsperiode. De internationale gemeenschap hanteert doorgaans een periode van 100 jaar, waardoor elk broeikasgas een <\/span><b>GWP100-factor<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Global Warming Potential<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> over 100 jaar) krijgt toegewezen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Biogeen methaan (de term &ldquo;biogeen&rdquo; wordt later toegelicht) heeft een GWP100-factor van 27, wat betekent dat 1 deeltje methaan in honderd jaar 27 keer meer bijdraagt aan de opwarming van de aarde dan 1 deeltje CO&#8322;. Lachgas heeft een GWP100-factor van 273, wat betekent dat het een nog veel grotere bijdrage levert.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Om de koolstofvoetafdruk <\/span><b>per eenheid melk<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> te berekenen, worden de totale emissies die vrijkomen bij het produceren van melk gedeeld door de hoeveelheid geproduceerde melk. Om ook hier een vergelijk mogelijk te maken, wordt meetmelk of FPCM (Fat and Protein Corrected Milk) gebruikt. Zo bekomt men een <\/span><b>carbon footprint<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> uitgedrukt in grammen CO&#8322;-equivalenten per kilogram meetmelk (<\/span><b>g CO&#8322;-eq\/kg FPCM<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">).<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">De gemiddelde koolstofvoetafdruk van melk in Europa varieert, maar ligt typisch tussen de 1000 en 1500 g CO&#8322;-eq\/kg FPCM [2]. De uiteindelijke waarde kan sterk vari&euml;ren tussen bedrijven onderling en is afhankelijk van bijvoorbeeld de productiviteit, het teeltplan, de bemesting en de samenstelling van het rantsoen. Er zijn diverse strategie&euml;n om de koolstofvoetafdruk te verlagen, elk met een techno-economische impact, zoals reeds besproken in onze <a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/publication\/carbon-footprint-reductie-op-een-vlaams-melkveebedrijf-is-30-mogelijk\/\">eerdere <\/a><\/span><a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/publication\/carbon-footprint-reductie-op-een-vlaams-melkveebedrijf-is-30-mogelijk\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">publicatie<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-513d197 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"513d197\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kanttekeningen<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4888c43 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4888c43\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Het is wetenschappelijk aangetoond dat klimaatverandering een re&euml;el probleem is en dat de mens hier een aanzienlijke rol in speelt. Het ontkennen of wegwuiven van deze feiten helpt niet en brengt geen oplossingen. Wel is het cruciaal om het probleem zo wetenschappelijk mogelijk te benaderen en het volledige plaatje in acht te nemen. Vanuit dat perspectief zijn er drie kanttekeningen te maken.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a34ca97 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a34ca97\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kanttekening 1: kortlevend biogeen methaan versus langlevend CO&#8322;<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7681566 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7681566\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Runderen zijn in staat om <\/span><b>vezelrijke ruwvoeders<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> zoals gras te benutten &ndash; voedingsmiddelen die mensen niet kunnen verteren. Ze zetten deze energiebronnen om in melk en vlees. Tijdens het verteringsproces door de micro-organismen in de <\/span><b>pens<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ontstaat echter ook methaan, dat via de bek van het dier wordt uitgestoten.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Methaan is een krachtig broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Tegelijkertijd is methaan een kortlevend gas: het blijft ongeveer tien jaar in de atmosfeer voordat het wordt afgebroken tot voornamelijk CO&#8322;. Deze vrijgekomen CO&#8322; wordt vervolgens weer door planten opgenomen via fotosynthese, waarmee nieuw ruwvoer groeit. Deze <\/span><b>kringloop<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> &ndash; van methaan uit runderen, naar de atmosfeer, naar planten en weer terug naar runderen &ndash; staat bekend als de <\/span><b>biogene<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> koolstofcyclus. Zolang er evenveel methaan wordt gevormd als dat er na afbraak naar CO&#8322; door planten (ruwvoeders) weer wordt opgenomen, blijft de balans behouden.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Dit staat in contrast met CO&#8322; of methaan dat vrijkomt bij de verbranding van <\/span><b>fossiele<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> brandstoffen. Deze gassen zijn afkomstig uit koolstofvoorraden die miljoenen jaren opgeslagen lagen in de aarde. Wanneer ze worden verbrand, voegen ze extra broeikasgassen toe aan de atmosfeer zonder een natuurlijke wederopname.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ce562de elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ce562de\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwNiwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvZm9zc2lsLXZlcnN1cy1iaW9nZW5pYy1tZXRoYW5lLnBuZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"556\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8606\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane.png 936w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane-300x209.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane-768x534.png 768w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fossil-versus-biogenic-methane-18x12.png 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  10 questions and answers about methane, a short-lived greenhouse gas [3]<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5125f05 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5125f05\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Emissierapportages zijn vaak gebaseerd op GWP100 (de 100-jarige impact), waarbij &eacute;&eacute;n ton methaan wordt gelijkgesteld aan 27 ton CO&#8322;. Echter, GWP100 houdt geen rekening met het fundamenteel verschillende gedrag van methaan en CO&#8322;. Lachgas, het andere belangrijke broeikasgas in de landbouw, gedraagt zich veel meer zoals CO&#8322; en wordt daarom wel goed weergegeven door de conventionele GWP-maatstaven.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">De veel kortere levensduur van methaan in vergelijking met CO&#8322; maakt het vergelijken van de klimaatimpact lastig. Toch is een vergelijking van het klimaatopwarmend effect van de verschillende broeikasgassen nodig om beleidskeuzes te kunnen maken. Om de werkelijke impact van methaanemissies beter weer te geven, is <\/span><b>GWP*<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (Global Warming Potential Star) ontwikkeld als een aanvulling op de traditionele GWP100-methode [4]. GWP* beschrijft nauwkeuriger de daadwerkelijke opwarming die methaan (CH&#8324;) veroorzaakt.&nbsp;<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Onderstaande diagram vergelijkt de impact van langlevend, cumulatief CO&#8322; (rood) met die van een kortlevend methaan (blauw). Drie scenario&rsquo;s worden weergegeven: een gestage stijging van emissies, een constante hoeveelheid emissies en een daling van emissies tot nul, in alle gevallen over meerdere decennia. De onderste panelen tonen de temperatuurverandering als gevolg van deze emissies.<\/span><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Wanneer de emissies stijgen, zorgen zowel CO&#8322; als methaan voor opwarming.&nbsp;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bij constante CO&#8322;-emissies blijft de temperatuur stijgen, omdat CO&#8322; zich blijft ophopen in de atmosfeer. In tegenstelling hiermee leiden constante biogene methaanemissies tot stabiele methaanconcentraties in de atmosfeer, waardoor de temperatuur slechts zeer langzaam verder stijgt.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Als CO&#8322;-emissies dalen, blijft de temperatuur stijgen zolang ze niet nul zijn. In tegenstelling hiermee leidt een daling van methaanemissies met meer dan ongeveer 3% per decennium tot een temperatuurdaling.<\/span><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0508e4e elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"0508e4e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwNywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvR1dQLXN0YXIucG5nIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"438\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star-1024x560.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8607\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star-1024x560.png 1024w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star-300x164.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star-768x420.png 768w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star-18x10.png 18w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/GWP-star.png 1316w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  Climate metrics for ruminant livestock [5]<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c35f572 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c35f572\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Samengevat<\/strong>: <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">M<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">ethaan vraagt een gedifferentieerde benadering bij het evalueren van de klimaateffecten. Zo overschat het gebruik van GWP100 de impact van een constante methaanemissie op de temperatuur. Het alternatief GWP* biedt een nauwkeuriger beeld van de werkelijke klimaateffecten van methaan. en een <\/span>gerichte reductie<span style=\"font-weight: 400;\"> van methaanemissies&nbsp; kan een krachtige strategie kan zijn om verdere opwarming tegen te gaan.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ed4ce4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ed4ce4c\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kanttekening 2: emissies ten opzichte van voedingswaarde<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d8a2598 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d8a2598\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">De traditionele methode om de duurzaamheid van voedsel te vergelijken, richt zich op de carbon footprint per kilogram product. Echter, deze benadering houdt geen rekening met de <\/span><b>voedingswaarde<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Zo biedt een liter melk bijvoorbeeld aanzienlijk meer voedingsstoffen dan een liter cola. Vanuit die optiek is het interessant om ook de nutri&euml;nten (eiwitten, vitaminen en mineralen) en de opname ervan in het menselijk lichaam mee te nemen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Wanneer we dierlijke met &ldquo;plantaardige&rdquo; melk vergelijken, blijkt dat de koolstofvoetafdruk van <\/span><b>plantaardige<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> varianten &ndash; uitgedrukt per kilogram product &ndash; lager is dan die van halfvolle melk. Echter, wanneer de voetafdruk wordt beoordeeld op basis van de nutri&euml;nteninhoud, heeft halfvolle melk over het algemeen een lagere voetafdruk, met uitzondering van sojadrank (zoals te zien in de figuur hieronder). Om de voedingswaarde te verbeteren, worden plantaardige dranken vaak verrijkt met extra nutri&euml;nten. Voor de verrijkte variant (rechts op de figuur en aangeduid met een *) is de voetafdruk op basis van nutri&euml;nten-inhoud voor sojadrank, haver- en amandeldranken lager dan halfvolle melk, terwijl kokos- en rijstdranken hogere voetafdrukken blijven hebben [6].<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-320192d elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"320192d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6ODYwOCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL2QxYno5NGowNm4xY3QwLmNsb3VkZnJvbnQubmV0XC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI1XC8wNFwvYW5pbWFsLXZlcnN1cy1wbGFudC1kYWlyeS5wbmcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"387\" src=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-1024x495.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-8608\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-1024x495.png 1024w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-300x145.png 300w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-768x372.png 768w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-1536x743.png 1536w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy-18x9.png 18w, https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/animal-versus-plant-dairy.png 1600w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\">\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Bron:  Sustainability Evaluation of Plant-Based Beverages and Semi-Skimmed Milk Incorporating Nutrients, Market Prices, and Environmental Costs [6]<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c2a430 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1c2a430\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Samengevat<\/strong>: zuivel heeft van nature een hoge voedingswaarde. Als de melkveesector erin slaagt zijn voetafdruk te verlagen, blijft zuivel ook op vlak van duurzaamheid competitief met plantaardige varianten.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2d2d8a2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2d2d8a2\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kanttekening 3: circulariteit  in het voedselsysteem<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28a6027 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"28a6027\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Het wereldwijde voedselsysteem staat onder druk door verschillende factoren, zoals de gevolgen van klimaatverandering, de uitputting van natuurlijke hulpbronnen en zelfs politieke conflicten. Tegelijkertijd blijft de wereldbevolking groeien. Een belangrijke vraag is dan ook: <\/span><b>hoe kunnen we gezonde voeding voor iedereen garanderen en tegelijkertijd de planeet beschermen<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">? Het antwoord is complex, aangezien het voedselsysteem een dynamisch en onderling verbonden geheel is.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Een veelbelovende benadering die steeds meer aandacht krijgt, is een <\/span><b>circulair voedselsysteem<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Circulaire voedselsystemen benutten landbouwgrond primair voor gewassen voor menselijke consumptie, terwijl vee gevoerd wordt met laagwaardige biomassa, zoals grasland, bijproducten uit de voedselindustrie (bijvoorbeeld bierbostel en bietenperspulp) en voedselafval, waarbij het belang van teeltrotaties voor voornamelijk bodemvruchtbaarheid wordt meegenomen.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">In een recente studie werd het potentieel onderzocht om het Europese voedselsysteem te herontwerpen volgens circulaire principes, met als doel voedselzekerheid te waarborgen en de klimaat- en milieubelasting te verminderen [8]. Het huidige Europese voedselsysteem werd als basis genomen, met bijbehorende teeltplannen, opbrengsten en bemesting.&nbsp;<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Het best presterende circulaire voedselsysteem zou met vrijwel hetzelfde landgebruik voedsel opleveren voor 767 miljoen extra mensen, waarbij de <\/span><b>CO<\/b><b>2<\/b><b>-uitstoot per persoon met 38% afneemt<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. In dit aangepaste systeem is er een aanzienlijke vermindering van vleesvee, varkens, vleeskuikens en legkippen, terwijl <\/span><b>vis en melkvee toenemen met meer dan 100%<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. In het bijbehorende dieet is er een verandering in de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitten van 60:40 naar 34:66.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Samengevat<\/strong>: een circulair voedselsysteem, met een essenti&euml;le rol voor melkvee, heeft het potentieel om zowel de menselijke als de planetaire gezondheid aanzienlijk te verbeteren.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5bcc31 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a5bcc31\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Referenties<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-112e213 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"112e213\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ol><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leip, A., Weiss, F., Wassenaar, T., Perez, I., Fellmann, T., Loudjani, P., Tubiello, F., Grandgirard, D., Monni, S., &amp; Biala, K. (2010). Evaluation of the livestock sector&rsquo;s contribution to the EU greenhouse gas emissions.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Mazzetto, A. M., Falconer, S., &amp; Ledgard, S. (2022). Mapping the carbon footprint of milk production from cattle: A systematic review. Journal of Dairy Science, 105(12), 9713&ndash;9725.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Vellinga, T., &amp; Groenestein, K. (2022). 10 questions and answers about methane, a short-lived greenhouse gas.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Lynch, J., Cain, M., Pierrehumbert, R., &amp; Allen, M. (2020). Demonstrating GWP*: A means of reporting warming-equivalent emissions that captures the contrasting impacts of short- and long-lived climate pollutants. Environmental Research Letters, 15(4).<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Allen, M., Lynch, J., Cain, M., &amp; Frame, D. (2022). Climate metrics for ruminant livestock.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">de Jong, P., Woudstra, F., &amp; van Wijk, A. N. (2024). Sustainability Evaluation of Plant-Based Beverages and Semi-Skimmed Milk Incorporating Nutrients, Market Prices, and Environmental Costs. Sustainability, 16(5).<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Foley, J. A., Ramankutty, N., Brauman, K. A., Cassidy, E. S., Gerber, J. S., Johnston, M., Mueller, N. D., O&rsquo;Connell, C., Ray, D. K., West, P. C., Balzer, C., Bennett, E. M., Carpenter, S. R., Hill, J., Monfreda, C., Polasky, S., Rockstr&ouml;m, J., Sheehan, J., Siebert, S., &hellip; Zaks, D. P. M. (2011). Solutions for a cultivated planet. Nature.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Van Zanten, H. H. E., Simon, W., Van Selm, B., Wacker, J., Maindl, T., Frehner, A., Hijbeek, R., Ittersum, M. K. van, &amp; Herrero, M. (2023). Circularity in Europe strengthens the sustainability of the global food system. Nature Food, 4.<\/span><\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>",
        "protected": false
    },
    "excerpt": {
        "rendered": "<?xml encoding=\"utf-8\" ?><p>Wat is het klimaatprobleem juist? Waarom krijgt dit thema zoveel aandacht? Wat is de rol van de landbouw hierin? En zijn er kanttekeningen te plaatsen bij de impact van de melkveehouderij?<\/p>",
        "protected": false
    },
    "author": 2,
    "featured_media": 8572,
    "template": "",
    "meta": {
        "_acf_changed": false,
        "inline_featured_image": false
    },
    "categories": [
        75,
        82
    ],
    "ppma_author": [
        47
    ],
    "class_list": [
        "post-8567",
        "publication",
        "type-publication",
        "status-publish",
        "has-post-thumbnail",
        "hentry",
        "category-carbon-footprint",
        "category-dairy"
    ],
    "acf": [],
    "yoast_head": "<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_BE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wat is het klimaatprobleem juist? Waarom krijgt dit thema zoveel aandacht? Wat is de rol van de landbouw hierin? En zijn er kanttekeningen te plaatsen bij de impact van de melkveehouderij?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Farmdesk\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-05T18:04:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/\",\"name\":\"Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png\",\"datePublished\":\"2025-04-01T20:23:36+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-05T18:04:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png\",\"width\":1024,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/en\\\/publication\\\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Farmdesk\",\"description\":\"Agriculture. Data. Software.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-BE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"Farmdesk\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/farmdesk-favicon.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/farmdesk-favicon.svg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Farmdesk\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.farmdesk.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/farmdesk\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->",
    "yoast_head_json": {
        "title": "Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk",
        "robots": {
            "index": "index",
            "follow": "follow",
            "max-snippet": "max-snippet:-1",
            "max-image-preview": "max-image-preview:large",
            "max-video-preview": "max-video-preview:-1"
        },
        "canonical": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/",
        "og_locale": "nl_BE",
        "og_type": "article",
        "og_title": "Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk",
        "og_description": "Wat is het klimaatprobleem juist? Waarom krijgt dit thema zoveel aandacht? Wat is de rol van de landbouw hierin? En zijn er kanttekeningen te plaatsen bij de impact van de melkveehouderij?",
        "og_url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/",
        "og_site_name": "Farmdesk",
        "article_modified_time": "2025-09-05T18:04:01+00:00",
        "og_image": [
            {
                "width": 1024,
                "height": 1024,
                "url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png",
                "type": "image\/png"
            }
        ],
        "twitter_card": "summary_large_image",
        "twitter_misc": {
            "Geschatte leestijd": "13 minuten"
        },
        "schema": {
            "@context": "https:\/\/schema.org",
            "@graph": [
                {
                    "@type": "WebPage",
                    "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/",
                    "url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/",
                    "name": "Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen | Farmdesk",
                    "isPartOf": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#website"
                    },
                    "primaryImageOfPage": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/#primaryimage"
                    },
                    "image": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/#primaryimage"
                    },
                    "thumbnailUrl": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png",
                    "datePublished": "2025-04-01T20:23:36+00:00",
                    "dateModified": "2025-09-05T18:04:01+00:00",
                    "breadcrumb": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/#breadcrumb"
                    },
                    "inLanguage": "nl-BE",
                    "potentialAction": [
                        {
                            "@type": "ReadAction",
                            "target": [
                                "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/"
                            ]
                        }
                    ]
                },
                {
                    "@type": "ImageObject",
                    "inLanguage": "nl-BE",
                    "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/#primaryimage",
                    "url": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png",
                    "contentUrl": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2153ec51-1587-4f2d-bb20-8bc3a39429ba.png",
                    "width": 1024,
                    "height": 1024
                },
                {
                    "@type": "BreadcrumbList",
                    "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/en\/publication\/milk-and-climate-basics-and-sidenotes\/#breadcrumb",
                    "itemListElement": [
                        {
                            "@type": "ListItem",
                            "position": 1,
                            "name": "Home",
                            "item": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/en\/"
                        },
                        {
                            "@type": "ListItem",
                            "position": 2,
                            "name": "Melk en klimaat: de basis en enkele kanttekeningen"
                        }
                    ]
                },
                {
                    "@type": "WebSite",
                    "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#website",
                    "url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/",
                    "name": "Farmdesk",
                    "description": "Agriculture. Data. Software.",
                    "publisher": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#organization"
                    },
                    "potentialAction": [
                        {
                            "@type": "SearchAction",
                            "target": {
                                "@type": "EntryPoint",
                                "urlTemplate": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/?s={search_term_string}"
                            },
                            "query-input": {
                                "@type": "PropertyValueSpecification",
                                "valueRequired": true,
                                "valueName": "search_term_string"
                            }
                        }
                    ],
                    "inLanguage": "nl-BE"
                },
                {
                    "@type": "Organization",
                    "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#organization",
                    "name": "Farmdesk",
                    "url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/",
                    "logo": {
                        "@type": "ImageObject",
                        "inLanguage": "nl-BE",
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/",
                        "url": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/farmdesk-favicon.svg",
                        "contentUrl": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/farmdesk-favicon.svg",
                        "width": 512,
                        "height": 512,
                        "caption": "Farmdesk"
                    },
                    "image": {
                        "@id": "https:\/\/www.farmdesk.eu\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"
                    },
                    "sameAs": [
                        "https:\/\/www.linkedin.com\/company\/farmdesk\/"
                    ]
                }
            ]
        }
    },
    "_links": {
        "self": [
            {
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/publication\/8567",
                "targetHints": {
                    "allow": [
                        "GET"
                    ]
                }
            }
        ],
        "collection": [
            {
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/publication"
            }
        ],
        "about": [
            {
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publication"
            }
        ],
        "author": [
            {
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"
            }
        ],
        "version-history": [
            {
                "count": 65,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/publication\/8567\/revisions"
            }
        ],
        "predecessor-version": [
            {
                "id": 8647,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/publication\/8567\/revisions\/8647"
            }
        ],
        "wp:featuredmedia": [
            {
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8572"
            }
        ],
        "wp:attachment": [
            {
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8567"
            }
        ],
        "wp:term": [
            {
                "taxonomy": "category",
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8567"
            },
            {
                "taxonomy": "author",
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/d1bz94j06n1ct0.cloudfront.net\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=8567"
            }
        ],
        "curies": [
            {
                "name": "wp",
                "href": "https:\/\/api.w.org\/{rel}",
                "templated": true
            }
        ]
    }
}